Tekst: Johanna van der Werff, Hoofd FASadE
Fotografie: Mark van den Boorn, ZEEP architecten
Zijn Solids het antwoord op de huidige crisis in de stedenbouw? Tijdens het Architectuurcafé van 6 februari toonde keynote speaker Frank Bijdendijk, voorzitter van het Nationaal Renovatie Platform, dat Solids in ieder geval een antwoord kunnen zijn. In Amersfoort bestaan initiatieven op dit gebied. Enerzijds een idee voor een concrete Solid in de huidige bibliotheek aan de Zonnehof. Anderzijds een samenwerkingsverband – Solids033 – dat werkt aan plannen om Solids te realiseren en anderen daarin te faciliteren.
De vraag is de baas!
In een college-achtige inleiding ging Frank Bijdendijk terug in de recente geschiedenis. Vanuit het denken in stereotype mensbeelden en behoeften, heeft aanbod langdurig de markt bepaald, zo vertelde hij. Het aanbod raakte daarbij totaal losgezongen van de praktijk en inmiddels weten we dat er in veel gevallen gebouwd is voor een behoefte die – kwalitatief en kwantitatief – niet bestond. Vanuit die mismatch ging Bijdendijk – toentertijd nog directeur van Woningbouwvereniging De Stadgenoot in Amsterdam – op zoek naar een recept voor vrij indeelbare gebouwen, daarbij de vraag dominant stellend. De Solid, een bestemmingsvrij gebouw dat zich kenmerkt door een gemengd gebruik en uiterst flexibele indeling, waarbinnen een diversiteit aan functies mogelijk is, was in kiem geboren. Uiteindelijk zijn in Amsterdam twee Solids gerealiseerd. Technische kenmerken: een flexibel casco, grote overspanningen, veel ontsluitingen, grote vrije hoogte, een groot vloeroppervlak en hoge akoestische prestaties. Algemene kenmerken, in de termen van Bijdendijk: ‘Dierbaarheid’ en ‘Accommodatievermogen’. ‘Dierbaarheid’ omschrijft hij als: gebruikers moeten zich er prettig in voelen door ligging, materiaalgebruik, verhouding privé en openbaar. Met ‘Accommodatievermogen’ bedoelt hij: de Solid moet zich goed kunnen voegen naar de wensen van de gebruiker.
Solids 11, gerealiseerd in Amsterdam West, werd een groot succes. Aanvankelijke toonden 12.000 mensen interesse, 1200 bleken daarin serieus en bij de openbare internetveiling boden 120 gegadigden actief op een plek in de Solid. De Stadgenoot zocht daarbij naar de optimale combinatie van biedingen. Daarbij was 15 % sociale huur een must, vanuit het corporatiegedachtengoed. Het resultaat: een gebouw met daarin wonen in de vrije sector zowel als sociale huur, werken en meerdere hotels. De grootte van de kavels varieert daarbij van 60 m2 tot 1000 m2, variërend in prijs van 6,5 euro p/m2 tot 25 euro p/m2. Het uiteindelijke rendement was zelfs hoger dan bij een traditionele verhuur/ verkoop van kavels. Wel was een lange adem nodig: lokale bestuurders moesten overtuigd worden, vrijstellingen van bestemmingsplannen waren vereist, bouwvergunningen voor inbouw golden aanvankelijk niet, woningonttrekking, woonduur en andere belemmeringen in de regulerende sfeer speelden op. Uiteindelijk werden deze belemmeringen opgelost, maar het betekende wel twee jaar vertraging en er werden, volgens Bijdendijk ‘34 ambtenaren versleten’. Tijdens zijn missie trok Bijdendijk persoonlijk naar Den Haag om ook daar de weg te berijden.
Amersfoort
En hoe staat het in Amersfoort? Zijn er initiatieven voor Solids? Jazeker, zo bleek uit de bijdragen van Gijsbert Jansen, Jonkers Vastgoed bv en Jan Poolen, directeur van ZEEP architecten. Tweeërlei zelfs. Inmiddels is er een samenwerkingsverband actief van diverse partijen, Jonkers Vastgoed, Heilijgers, ZEEP architecten en Knauff met als doel het nemen van en het faciliteren van initiatieven rond Solids. Heel concreet werkt deze groep aan de realisatie van een Solid in de huidige bibliotheek, die binnenkort leeg komt te staan. De gemeente staat positief tegenover dit initiatief.
Haken partijen straks aan? Wat zijn de financiële pro’s en contra’s? Gaat het lukken om dit project, met alle knelpunten die er zijn, rond regulering, financiering, eigendomsverhoudingen, rond te krijgen? Welllicht is dit een eerste, voorzichtige, maar inspirerende aanzet tot bestemmingsvrij zoneren? Een positieve aanzet ook, mede vanuit de gedachte dat het vastgoed is dat anders functieloos zou achterblijven. Nieuwe ontwikkelingen, nieuwe kansen! Meer weten: www.solids033.nl of volg op Twitter: @Solids033
